วันสงกรานต์

 

วันสำคัญที่ใครหลายๆคนรอคอย ในเดือน เมษายน นี้ แน่เลยก็คงหนีไม่พ้น วันสงกรานต์  เพราะ เป็นช่วงวันหยุดยาวประจำเดือนนี้ และของปีนี้ ซึ่งแน่นอนว่านอกจากจะเป็นวันหยุดยาวแล้ว ก็ยังเป็นวันสำคัญเพราะถือว่าเป็น วันที่ทุกคนจะได้เล่นสาดน้ำกันอย่างสนุกสนานเพื่อคลายร้อน และในช่วงเช้าก็ทำบุตรตักบาตร ปล่อยนกปล่อยปลา ไหว้ญาติผู้ใหญ่ รดน้ำดำหัวผู้สูงอายุ เพื่อเป็นสิริมงคลให้แก่ชีวิต และในปีนี้ 2560 วันสงกรานต์ก็ตรงกับวันศุกร์ที่ 14 เมษายน เวลา 2 นาฬิกา 49 นาที 12 วินาที จันทรคติ ซึ่งตรงกับ วันพฤหัสบดี แรม 2 ค่ำ เดือนห้า ปีระกา

วันสงกรานต์

 

ความหมายของคำว่า สงกรานต์ 
คำว่า สงกรานต์  มาจากภาษาสันสกฤต แปลว่า ก้าวขึ้น ย่างขึ้น หรือการย้ายที่เคลื่อนที่ คือพระอาทิตย์ย่างขึ้นสู่ราศีใหม่ หมายถึง วันขึ้นใหม่ ซึ่งตกอยู่ในวันที่  ๑๓ , ๑๔ , ๑๕ เมษายนของทุกปี แต่ วันสงกรานต์ นั้นคือ ๑๓ เมษายน เรียกว่า มหาสงกรานต์   วันที่ ๑๔ เป็นวันเนา  วันที่ ๑๕ เป็นวันเถลิงศก  ความหมายของคำที่เกี่ยวข้องกับ วันสงกรานต์  มีดังนี้

สงกรานต์  ที่แปลว่า “ก้าวขึ้น” “ย่างขึ้น” นั้น หมายถึง การที่ดวงอาทิตย์ขึ้นสู่ราศีใหม่ อันเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทุกเดือน ที่เรียกว่า สงกรานต์เดือน  แต่เมื่อครบ 12 เดือน แล้วย่างขึ้นราศีเมษอีก จัดเป็นสงกรานต์ปี ถือว่าเป็นวันขึ้นปีใหม่ทางสุริยคติ ในทางโหราศาสตร์

มหาสงกรานต์  แปลว่า ก้าวขึ้นหรือย่างขึ้นครึ่งใหญ่หมายถึงสงกรานต์ปี คือปีใหม่อย่างเดียว กล่าวคือ สงกรานต์ หมายได้ ทั้งสงกรานต์เดือนและสงกรานต์ปี  แต่มหาสงกรานต์  หมายถึง  สงกรานต์ปีอย่างเดียว

วันเนา แปลว่า “วันอยู่” คำว่าเนา แปลว่า “อยู่” หมายความว่า เป็นวันถัดจากวันมหาสงกรานต์เป็นวันที่ดวงอาทิต์ย่างสู่ราศี ตั้งแต่ปีใหม่วันเนาเป็นวันที่ดวงอาทิตย์ เข้าที่เข้าทางในวันราศี ตั้งต้นใหม่เรียบร้อย แล้วคืออยู่ประจำที่แล้ว

วันเถลิงศก  แปลว่า “วันขึ้นศก” เป็นวันเปลี่ยนจุกศักราช การเลื่อนที่วันขึ้นศกใหม่มาเป็นวันที่ 3 ถัดจากวันมหาสงกรานต์ ก็เพื่อให้หมดปัญหาว่า การย่างขึ้นสู้จุดเดิม สำหรับต้นปีนั้นเรียบร้อยดีไม่มีปัญหาว่า การย่างขึ้นสู่             จุดเดิม สำหรับต้นปีนั้นเรียบร้อยดีไม่มีปัยหาเพราะอาจมีปัญหาติดพันเกี่ยวกับชั่วโมง นาที วินาที ยังไม่ครบถ้วน สมบูรณืที่จะเปลี่ยนศก ถ้าเลื่อนวันเถลิงศกหรือวันขึ้นจุลศักราชใหม่มาเป็นวันที่ 3 ก็หมายความว่า อย่างน้อยดวงอาทิตย์ได้ก้าวเข้าสู่ราศีใหม่ ไม่น้อยกว่า 1 องศา แล้วอาจจะย่างเข้าองศา ที่2 หรือที่ 3 ก็ได้ประเพณีสงกรานต์ ถือเป็นวันขึ้นปีใหม่ไทย ที่ยึดถือ ปฏิบัติสืบเนื่องกันมาแต่โบราณ เป็นวัฒนธรรมประจำชาติที่งดงาม โดดเด่นและฝังลึกเข้าไปในชีวิตของคนไทย มาช้านาน แม้กระทั่ง ชาวต่างชาติก็ให้ความสนใจ และรู้จักประเพณีสงกรานต์ของไทยเป็นอย่างดี

วันสงกรานต์  คือ วันแห่งความเอื้ออาทร
การสรงน้ำพระ การรดน้ำขอพรผู้ใหญ่ การเล่นสาดน้ำในคนรุ่นราวคราวเดียวกัน หรือเยาว์กว่า การแสดงความยินดีต่อกันด้วยการอวยพรให้อยู่เย็นเป็นสุข นับว่าเป็นความงดงามของประเพณี แสดงความเอื้ออาทรต่อกันของสมาชิกในสังคม การสืบทอดจรรโลงประเพณี สงกรานต์ ปัจจุบันจึงน่าจะช่วยกันรักษาคุณค่าทางใจความมีน้ำใจการมีสัมมาคาระวะและกตัญญู การช่วยเหลือเกื้อกูลต่อธรรมชาติต่อสิ่งแวดล้อม

วันสงกรานต์

คุณค่า ความสำคัญ ของ วันสงกรานต์
ประเพณีสงกรานต์ถือเป็นประเพณีการเฉลิมฉลองวันขึ้นปีใหม่ของไทยมาแต่โบราณ ประชาชนจะจัดให้มีกิจกรรมของชุมชนและสังคมที่ทุกเพศทุกวัย และต่างฐานะสามารถสมัครสมานในงานเทศกาลนี้ แสดงออกด้วยความพร้อมเพรียงในการตระเตรียมทำความสะอาดบ้านเรือน วัด ความพร้อมใจในการทำบุญให้ทานเพื่ออุทิสส่วนกุศลให้แก่ผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว เป็นการแสดง ความกตัญญูกตเวทิตาต่อบรรพบุรุษและบุพการี การสรงน้ำพระ รดน้ำขอพรผู้ใหญ่ การเล่นรื่นเริง เช่น การเล่นพื้นบ้าน พื้นเมืองต่างๆ และสิ่งที่เป็นการเล่น ซึ่งแสดงถึงเอกลักษณ์ ของเทศกาลนี้คือ การเล่นสาดน้ำของหนุ่มสาวและเด็กด้วยน้ำใจไมตรี สภาพการณ์ ดังกล่าวนี้นำไปสู่ความเกื้อกูลผูกผันด้วยสายใยของวัฒนธรรม ที่เป็นมรดกเก่าแก่ของไทยเรา

วันสงกรานต์

     ประเพณีสงกรานต์ นับเป็นประเพณีที่มีคุณค่าต่อครอบครัว ชุมชน สังคม และศาสนา  กล่าวคือ

  • คุณค่าต่อครอบครัว ทำให้สมาชิกของครอบครัวได้มีโอกาศมาอยู่ร่วมกัน เพื่อแสดงความกตัยญูกตเวที เช่นลูกหลาน มารดน้ำขอพรจากบิดา มารดา ปู่ย่า ตายาย และมอบของขวัญให้แก่ท่านเหล่านั้น รวมทั้งมีความกตัญญูกตเวทีต่อบรรพบุรุษที่ ล่วงลับไปแล้วด้ายการทำบุญอุทิศส่วนกุศลไปให้
  • คุณค่าต่อชุมชน ทำให้ดกิดความสมัครสมานสามัคคีในชุมชน เช่น ร่วมกันทำบุญให้ทานพบปะสังสรรค์สนุกสนานรื่นเริงร่วมกัน
  • คุณค่าต่อสังคม ทำให้มีความเอื้ออาทรต่อสิ่งแวดล้อมด้วยการ ช่วยกันทำความสะอาดบ้านเรือน วัดวาอาราม ที่สาธารณะ ตลอดจนอาคารสถานที่ของหนาวยงานต่างๆ
  • คุณค่าต่อศาสนา ช่วยกันทำนุบำรุงพระศาสนา คือการทำบุญ ตักบาตร หรือเลี้ยงพระการปฏิบัติธรรม ฟังเทศน์

สนับสนุนเนื้อหา : วารสารศูนย์บริการวิชาการขอนแก่น

 

ความคิดเห็นจากสมาชิกเฟซบุ๊ก

comments